Brotli Nedir, Ne İşe Yarar?

Kullanıcılar ve arama motorları için sayfanın açılış hızının çok önemli olduğunu biliyoruz. Rekabetin ve internet kullanımının arttığı günümüzde kaliteli siteler arasında yer almak, rekabet edebilmek için kritik önem taşır. Kaliteli sitelerin özelliklerinden biri de düşük yüklenme süreleri ve hızlı açılan sayfalardır. Bu nedenle site sahipleri için hız optimizasyonu hem sunucu yükünü hafifletmek hem de kullanıcılara daha hızlı bir deneyim sunmak açısından çok önemlidir. Açık kaynaklı Brotli sıkıştırması da hız optimizasyonu çalışmalarında sıkça tercih edilen yöntemlerden biridir.

Bu içerikte Brotli nedir, nasıl kullanılır, ne işe yarar, diğer sıkıştırma yöntemlerinden farkları nelerdir gibi soruların cevaplarına değineceğiz.

Keyifli okumalar.

Brotli sıkıştırması nedir?

Brotli, Google çalışanları Zoltán Szabadka ve Jyrki Alakuijala tarafından geliştirilen, 2013 yılında yayımlanan, kayıpsız bir şekilde HTML, CSS ve JavaScript kodlarını sıkıştırmaya yarayan algoritmadır. Kod parçalarının dosya boyutunu küçülterek sunucu ve tarayıcı arasındaki veri alışverişini kolaylaştırır ve daha hızlı gerçekleşmesini sağlar.

Brotli’nin çalışma mantığı basitçe sunucudan tarayıcıya iletilen sayfalara ait dosyaların boyutlarının sıkıştırılmasıdır. Dosya boyutlarının azalmasıyla tarayıcı ve sunucu arasındaki veri alışverişi daha kısa sürer ve sayfaların daha hızlı yüklenmesi amaçlanır. Bu sayede tarayıcının web sitesini kullanıcılara normalden daha hızlı göstermesi hedeflenir.

Brotli sıkıştırması nasıl çalışır?

Brotli, sunucu ve tarayıcı arasındaki alışverişi hızlandırmak için web sayfalarını oluşturmak için gerekli dosyaların boyutlarını küçültmek için kullanılır. Bu sıkıştırma işlemini ve Brotli’nin nasıl çalıştığını anlamak için aşağıdaki adımları inceleyebilirsiniz:

• Kullanıcı, Brotli sıkıştırması kullanan bir sunucudan istekte bulunur; yani tarayıcıya bir URL girer.
• Tarayıcı Accept-Encoding üst bilgisini kullanarak hangi kodlama biçimlerini kabul ettiğini sunucuya bildirir.
• Sunucu sıkıştırma algoritmasına bağlı olarak ileteceği sıkıştırılmış dosyalara karar verir.
• Sunucu Content-Encoding üst bilgisini tarayıcıya iletir.
• Tarayıcı sunucudan gelen sıkıştırılmış veriyi açar (decode) ve sayfayı yükler.

Brotli ve Gzip arasındaki farklar

Kayıpsız dosya sıkıştırmak için sık tercih edilen Brotli, Gzip alternatifi olarak bilinir. Gzip de tıpkı Brotli gibi sunucudaki dosyaların boyutlarını küçültmeye yarar. Ancak W3Techs raporuna göre web sitelerinin yaklaşık %35’i dosya sıkıştırma yöntemi olarak Brotli’yi tercih etmektedir. İki yöntem arasındaki farklardan bazıları şunlardır:

• Brotli, Gzip ile kıyaslandığında HTML dosyalarını yaklaşık %21, JavaScript dosyalarını yaklaşık %14, CSS dosyalarını ise yaklaşık %17 daha küçük boyutta sıkıştırabilir.
• Brotli Gzip’e göre daha az bant genişliği kullanır; böylece yüklenme hızını da artırır.
• Gzip 32 KB sabit bir pencere kullanırken Brotli 1–16 KB arası kayar bir pencere kullanır.
• Gzip sıkıştırma düzeyleri 1–9 aralığındayken Brotli 1–11 arası düzeylere sahiptir. En yüksek düzey 10–11, en düşük 1’dir. Aşırı sıkıştırma veri alışverişi sırasında sorun yaratabileceği için önerilen değerler genelde 4–9 arasıdır.

Brotli’yi destekleyen tarayıcılar

Brotli ilk yayımlandığında her tarayıcıda bulunmuyordu; günümüzde ise birçok tarayıcı Brotli sıkıştırmasını desteklemektedir. caniuse.com üzerinden Brotli destekleyen tarayıcı ve sürümleri görebilirsiniz.

Bu tabloya göre Brotli sıkıştırmasını destekleyen başlıca tarayıcılar:

• Chrome
• Safari
• Edge
• Firefox

Not: Internet Explorer Brotli’yi desteklemez.

Brotli nasıl kurulur?

Brotli kurulumu kullanılan sunucuya göre değişebilir. Bazı sunucular varsayılan olarak Brotli kullanır; manuel etkinleştirmek için aşağıdaki adımlar izlenebilir.

Web sunucusunda Brotli’yi etkinleştirmek

Nginx sunucular için Brotli kurulumunda öncelikle nginx.conf dosyasına erişmeniz gerekir. Bu dosya aşağıdaki konumlardan birinde olabilir:

1. /usr/local/nginx/config
2. /etc/nginx
3. /usr/local/etc/nginx

Dosyayı açtıktan sonra aşağıdaki yapılandırmayı ihtiyacınıza göre uyarlayıp ekleyebilirsiniz (örnek — kullandığınız Nginx Brotli modülünün dokümantasyonuna göre yönerge adları değişebilir):

brotli on;
brotli_comp_level 9;
brotli_types text/plain text/css application/javascript application/json image/svg+xml application/xml+rss;

brotli_comp_level değeri 1–11 arasında değişebilir; dengeli performans için genelde 4–9 arası önerilir.

Sitemde Brotli’nin etkin olup olmadığını nasıl anlarım?

Brotli’nin etkin olup olmadığını kontrol etmek için kullanabileceğiniz yöntemlerden biri şudur: Sitede herhangi bir sayfayı açıp sağ tıklayarak “İncele” (Inspect) seçin. Network sekmesinde sayfayı yenileyin; yüklenen dosyalardan birini seçin. Response headers bölümünde content-encoding: br görüyorsanız Brotli sıkıştırması etkindir.

Brotli veya başka bir sıkıştırmanın etkinliğini kontrol etmek için giftofspeed.com gibi sıkıştırma test araçları da kullanılabilir.

Brotli kullanmanın avantajları nelerdir?

Brotli, web sitesi sahipleri ve kullanıcılara pek çok fayda sağlar. Kısaca değinelim.

Daha az bant genişliği, daha hızlı sayfalar

Web sayfasının yüklenmesi için gerekli dosyalar sıkıştırıldığında daha az bant genişliği kullanılır. Azaltılmış bant genişliği kullanımı sayfaların daha hızlı açılmasına yardımcı olur. Sayfa yüklenme hızının sıralama ve kullanıcı deneyimi açısından önemi göz önünde bulundurulduğunda Brotli kullanımının faydası daha net anlaşılır.

Kullanıcı deneyimini iyileştirmek, hemen çıkma oranını düşürmek

Kullanıcılar yükleme hızına duyarlıdır. Yavaş açılan siteler ziyaretçi kaybına yol açabilir. Daha hızlı sayfalar kullanıcıların alternatif aramasını azaltarak bounce rate üzerinde olumlu etki yaratabilir.

Artan tarayıcı desteği, kullanım kolaylığı

Brotli günümüzde birçok tarayıcı tarafından desteklenir. İlk dönemlerde destek sınırlı olsa da bugün yaygın kullanıma uygundur.

Mobil cihazlarda avantajlar

Brotli, daha az veri aktarımı sayesinde mobil kullanıcılara tasarruf sağlayabilir. Küçülen dosya boyutları hem hız hem veri kullanımı açısından faydalıdır; cihaz tarafında da daha az iş yükü anlamına gelebilir.

Özet

Uzun süre boyunca web içeriklerine ait dosyaları sıkıştırmak için yaygın olarak kullanılan Gzip, LZ77 ve Huffman kodlamasına dayanan açık kaynaklı bir sıkıştırma yöntemidir. Brotli ise günümüzde sağladığı avantajlarla sıkça Gzip alternatifi olarak kullanılır. Sunucudan tarayıcıya iletilen dosyaların boyutunu küçülterek daha hızlı sayfa deneyimi sunar. Gzip ile kıyaslandığında genelde daha güçlü sıkıştırma sunan Brotli, modern tarayıcıların büyük çoğunluğunda desteklenir ve hem site sahipleri hem kullanıcılar için pratik faydalar sağlar.