Sorgu Dili ve Yapay Zekâ Alıntıları: Model, Dil, Sosyal Kaynaklar

Üretken yapay zekâ (LLM) yanıtlarında hangi sitelerin “kaynak” olarak listeleneceğini sadece konu alanı değil, sorunun yazıldığı dil da belirliyor. Mart 2026 itibarıyla yayımlanan geniş ölçekli bir analiz, özellikle sosyal web kaynaklarının (YouTube, Reddit, TikTok vb.) modele ve sorgu diline göre nasıl değiştiğini sayısallaştırıyor. Aşağıda bulguları SEO ve GEO açısından özetledik.

Önce kısa tanım: “Alıntı” ve sorgu dili

ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity ve benzeri sistemler yanıtta sıklıkla dış sayfalara veya kısa listelere referans verir. Bu alıntı (citation) grafiği — hangi alan adlarının ne sıklıkla geçtiği — sanıldığından daha az “evrensel”dir. Araştırmada her ülke için yalnızca o ülkenin yerel dilinde yazılmış istemler sayıldı: örneğin Brezilya için yalnızca Portekizce, Japonya için yalnızca Japonca sorgular.

İngilizce pazarlarda (ABD, Birleşik Krallık, Avustralya) sonuçlar kıyas tabanı (baseline) olarak alınmış. Böylece “ülke” ile “dil” ayrıştırılabiliyor; bulgulardan biri, coğrafyanın değil, sorgu dilinin alıntı dağılımını daha güçlü biçimde şekillendirmesi yönünde.

Google tarafta Yapay zeka özetleri (AI Overviews) ve benzeri yüzeylerde de kaynak karması, klasik mavi link deneyiminden farklılaşabiliyor. Bu nedenle GEO (Generative Engine Optimization) ve AI görünürlük ölçümünde sadece İngilizce izleme, birçok pazarda yanıltıcı olur.

Araştırma kapsamı (özet)

Çalışmada 7 büyük model/ürün, 14 ülke ve 5 tür alan sınıfı (sosyal, kazanılmış medya, kurum, UGC, PR teli) ele alındı; toplam yaklaşık 3,25 milyar alıntı incelendi. Tarih: Mart 2026. Sosyal alıntı oranı, tüm alıntılar içinde sosyal kaynaklara düşen pay olarak raporlanmıştır.

Modellere göre: sosyal alıntı oranları

Uluslararası veri seti genelinde, Google AI Overviews tüm modeller arasında sosyal içeriği en agresif biçimde harmanlayan yüzey olarak öne çıkıyor; ardından Google AI Mode ve Perplexity geliyor. ChatGPT, Copilot, Claude ve Gemini’de aynı “sosyal pay” anlamlı şekilde daha düşük seviyelerde (model başına farklılık gösterir).

Özet karşılaştırma; tam sayılar aşağıdaki tabloda.

Model bazında sosyal alıntı oranı (yaklaşık, %)

Model / ürün	Sosyal alıntı oranı
Google AI Overviews	15,3
Google AI Mode	14,5
Perplexity	11,3
ChatGPT	9,1
Microsoft Copilot	4,3
Claude	3,99
Google Gemini	3,6

Örneğin aynı “aile” içinde bile AI Overviews ile Gemini arasında sosyal kaynak ağırlığı ciddi biçimde ayrışabiliyor; bu, tek bir “sosyal stratejisi” ile tüm modelleri kapsama fikrini zayıflatır.

Dil, coğrafyadan daha belirleyici

Araştırmacılar, aynı dilde farklı ülkelerin (ör. İspanyolca: Meksika ve İspanya) benzer alıntı desenleri göstermesine dikkat çekiyor. Google AI Overviews tarafında örnek değerler: Meksika’da ~%22,5, İspanya’da ~%20 civarı sosyal alıntı oranı. ChatGPT’de aynı dil çifti için değerler ~%4,7 / ~%4,2 mertebesinde; yani platform “şekli” aynı dilde bile modele göre ciddi biçimde değişiyor.

İngilizce dışı pazarlarda, ChatGPT için ölçülen sosyal alıntı oranı; incelenen tüm ülkelerde, ABD/İngilizce tabanına kıyasla düşmüş bulunuyor. Google modelleri ise dilden dile hem yükselten hem (ör. bazı dillerde) sosyal sinyali neredeyse silen bir çift yönlü davranış sergileyebiliyor.

Platform kırılımı: Google AI Overviews ve dil

Sosyal toplamı tek başına okumak yetmez; hangi platformun ağırlık kazandığı da sorgu diline göre değişir. Araştırmada öne çıkan bir örnek: İspanyolcada (Meksika + İspanya) TikTok payı, İngilizce ABD/Avustralya/GB tabanına kıyasla belirgin biçimde yükselebiliyor. Portekizce (Brezilya) örneğinde YouTube konsantrasyonu olağanüstü artarken, Reddit payı düşebiliyor; Instagram ise üçe kadar genişleyebiliyor.

Arapça pazarlarda (ör. BAE / Suudi Arabistan) özetlerde, İngilizce tabağa kıyasla Instagram’ın ağırlığı artabiliyor; YouTube bazen birinci sırada olmaktan çıkıyor, LinkedIn ise İngilizce’ye göre ciddi şekilde değişebiliyor — kısaca, “sosyal” katman aynı UI altında dahi farklı bir kaynak ekosistemi yansıtıyor.

Google AI Overviews: örnek platform dağılımı (dil sütunları, %)

Platform	İngilizce (ABD/AUS/GB)	Portekizce (BR)	Arapça (BAE/SA)	İspanyolca (MEX/ES)
YouTube	38,0	65,0	26,0	50,5
Reddit	21,0	7,0	4,9	11,4
TikTok	3,1	4,7	9,0	15,9
Instagram	4,6	17,0	29,0	10,5
Facebook	9,0	2,8	10,1	7,4
LinkedIn	5,0	1,1	8,0	1,4

ChatGPT: sosyal katman büyük ölçüde Reddit

Veri, ChatGPT’de sosyal alıntıların model ülkesinden ziyade Reddit ağırlığına kilitlendiğini gösteriyor: ölçülen ülkelerin çoğunda sosyal kaynaklar içindeki Reddit payı %50–%76 aralığında. Reddit İngilizce ağırlıklı bir platform olduğundan, İngilizce dışı sorgularda “sosyal toplam” oranı düşse bile, bu tamamen “sosyalden kaçınma” değil; tek bir platformun dil coğrafyası ile açıklanabilir.

Operasyonel sonuç: İngilizce dışı pazarlarda marka, ChatGPT yanıtında sosyal görünmek istiyorsa, Reddit dışı yerel ağlara Google AI Overviews’de olduğu ağırlıkta bir rol verilmeyebilir; önce modelin sosyal boru hattı nerede çalışıyor, onu anlamak gerekir.

Markalar ve içerik ekipleri için çıkarımlar

• AI görünürlüğü tekil strateji değil, matris: Model × dil × platform üçlüsü ayrı ayrı hedeflenmeli; “global tek playbook” hata payı yüksektir.
• Yerel dilde prompt izleme zorunlu: Yalnızca İngilizce takipli, birçok pazarda kör noktadır; özellikle AIO/GEO raporlamasında sorgu dilini veri setine dahil edin.
• Sosyal tedarik dili sınırlıysa, bariyer henüz oluşmamış olabilir — fırsat veya erişilemezlik; ikisi de aynı veriden okunur.
• Teknik ve medya optimizasyonu bir arada: HTML yapısı, anlamsal HTML, görsel ve alt metin disiplini, yanıtlarda düzgün alıntılanabilirliği artırabilir; kapak illüstrasyonunda vurgulandığı gibi, görsel etiketleri ve sayfa sinyalleri hâlâ anlam taşıyor.

Tüketici açısından: “Aynı arayü, farklı kaynaklar”

AI Overviews ve benzeri özetler kendini her zaman sırıtarak duyurmayabiliyor; kullanıcı aynı niyetle ararken, farklı demografiler ve diller, anlamlı biçimde farklı kaynak listeleri alabiliyor. Bu, sadece politik veya YMYL konularda değil, marka algısı ve “doğruluk” izleniminde de kırılgandır: kaynak farkı, çoğu kullanıcıya görünmeden değişebilir.

Metodoloji (kısa)

Analiz; ChatGPT, Claude, Google AI Mode, Google AI Overviews, Google Gemini, Microsoft Copilot ve Perplexity’deki alıntıları, Mart 2026 döneminde, belirtilen 14 coğrafyada yalnızca yerel dildeki istemlere indirgeyerek ele almıştır. Platform kırılımı, sosyal sınıfı için 14 ülke genelinde verilmiştir.