Yapılandırılmış Veri ve Şema İşaretlemesi: JSON-LD Uygulama Kılavuzu

Schema.org sözlüğü, JSON-LD ve Microdata farkı; Article, Product, LocalBusiness ve Event şemaları; WordPress SEO eklentisi akışı; Zengin Sonuçlar Testi ve Search Console izleme; teknik denetimde şema uyarıları — zengin snippet ve teknik SEO için uygulanabilir Türkçe kılavuz.

Arama sonuçlarında aynı sorgu için onlarca mavi bağlantı yarışırken, kullanıcı gözü çoğu zaman yıldızlı puanları, fiyat bandını, SSS açılır satırlarını veya ürün kartı detayını taşıyan sonuçlara kayar. Bu “zengin” görünümlerin büyük kısmının arkasında ortak bir teknik katman vardır: tarayıcıya sayfanın anlamını makine okunur biçimde ileten yapılandırılmış veri — pratikte çoğu ekipte şema işaretlemesi (İngilizce karşılığıyla schema markup) diye anılır. Aşağıda, sözlükten üretim ortamına kadar tam akış; hangi türün ne işe yaradığı; JSON-LD ile örnekler; yayına almadan önce doğrulama; ve “ekledim, sıralama garanti” beklentisinin neden tehlikeli olduğu tek çatı altında toplanmıştır.

Kavram haritası

Schema.org sözlük; JSON-LD / Microdata / RDFa sözlüğü sayfaya yazma biçimi; zengin sonuç ise Google’ın (ve uyumlu aracın) bu işaretlemeyi okuyup arayüzde gösterebildiği sonuç deneyimidir. Üçü birbirinin yerine geçmez.

Şema işaretlemesi nedir, neyi standartlaştırır?

Şema işaretlemesi, HTML’nin insan için okunur metin ve bağlantılardan ibaret kalmamasını sağlayan; ürünün fiyatını, makalenin yazarını, etkinliğin tarihini, yerel işletmenin çalışma saatlerini tanımlanmış alan adlarıyla sunmaya yarayan bir katmandır. Sözlük gövdesi schema.org üzerindedir — yani “hangi özelliğe ne ad verilir?” sorusunun cevabı evrenseldir; sizin göreviniz, kendi içeriğinizdeki gerçek veriyi bu sözlükle eşleştirmek ve arama motoruna tutarlı biçimde sunmaktır.

Google’ın geliştirici dokümantasyonu da aynı çerçeveyi kullanır: uygun tür ve özellik seçildiğinde, uygunluk şartları sağlandığında ve politikalara aykırı bir iddia yoksa sonuçta zengin sonuç deneyimleri tetiklenebilir. Buradaki “uygunluk” kısmı, yalnızca kodun çalışması değil; içeriğin sayfada görünür biçimde doğrulanabilir olması ve spam veya yanıltıcı alan doldurma yapmamanız anlamına gelir.

Sonuç sayfasında şema işaretlemenin etkisi

Google arama sonuçlarında yapılandırılmış veri ile zengin snippet ve düz mavi bağlantı karşılaştırması.

Üstte: Aynı sorgu bağlamında düz sonuç satırı ile ürün bilgisi, yıldız veya ek meta gösteren zengin görünüm farkı (özet ekran).

Zengin sonuç her zaman tıklanabilirlik getirmez; ancak listede görünürlük ve güven sinyali açısından rekabetçi nişlerde fark edilir bir avantaj sağlayabilir. Özellikle e-ticaret, yerel hizmet, etkinlik ve haber yayıncılığında kullanıcı, fiyat ve stok, adres çizelgesi veya yayın tarihi gibi bilgileri doğrudan SERP içinde görmek isteyeceği için şema yatırımı genelde ikinci planda kalmamalıdır.

Üç yaygın biçim: JSON-LD, Microdata, RDFa

Aynı Article veya Product kavramını farklı sözdizimleriyle yazabilirsiniz. Google’ın önerdiği ve bakım maliyeti en düşük olan yöntem çoğu kurumsal sitede JSON-LD’dir: sayfanın <head> veya gövdesinde bir <script type="application/ld+json"> bloğu içinde nesne olarak durur, mevcut HTML düzenini bozmaz. Microdata, etiketlere itemscope / itemprop ekler; RDFa benzer şekilde vocab ve typeof ile çalışır. Eski kod tabanlarında ikisi görülebilir; yeni projelerde JSON-LD’ye konsolide etmek teknik borcu azaltır.

JSON-LD, Microdata ve RDFa — pratik seçim
Ölçüt	JSON-LD	Microdata	RDFa
HTML ile iç içe geçme	Düşük; ayrı script bloğu	Yüksek; etiketlere dağılır	Orta; öznitelik yoğunluğu
Şablon okunabilirliği	İyi	Orta	Orta
Google önerisi (genel)	Öncelikli	Desteklenir	Desteklenir

İçerik parçalarının şema özellikleriyle eşleştirilmesi; başlık, yazar ve tarih alanlarının işaretlenmesi örneği.

Hangi şema türü hangi işe yarar?

“Hepsini birden ekle” yaklaşımı hem politika riski taşır hem de bakımı zorlaştırır. Sayfanın asıl niyetine uygun birincil tür seçilir; gerekiyorsa ikincil türler (örneğin yayıncı için Organization + Article) ilişkilendirilir. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan türler için yönlendirme verir; kesin uygunluk her zaman Google’ın ilgili zengin sonuç dokümanına göre doğrulanmalıdır.

Yaygın schema.org türleri ve kullanım alanı
Tür	Tipik sayfa	Zengin sonuç potansiyeli
`Article` / `NewsArticle`	Blog, haber, derinlemesine analiz	Başlık, görsel, tarih; haber kutusu politikalarına tabi
`Product`	Ürün detay, varyasyonlu SKU	Fiyat, stok, yıldız; ücretli ürün verisi politikası kritik
`LocalBusiness`	Fiziksel şube, servis bölgesi	Harita / yer bilgisi ile ilişkili sonuç bileşenleri
`Event`	Biletli etkinlik, webinar	Tarih-saat; kayıt ve konum doğruluğu şart
`FAQPage`	SSS sayfası (kopya değil, gerçek soru-cevap)	Açılır SSS; yönergelerde otomatik üretim uyarıları var
`Organization` / `Person`	Kurumsal kimlik, yazar profili	Bilgi paneli ve marka sinyali ile ilişkili

JSON-LD ile Article işaretlemesi

Yayın odaklı bir URL’de en sık görülen desen, headline, datePublished, author, image ve publisher alanlarının doldurulmasıdır. Yazar nesnesi Person veya kurumsal yayıncıysa Organization ile verilir; görsel mutlaka gerçek kapak veya içerik görseliyle eşleşmelidir — SERP’te çekilen küçük önizleme için minimum çözünürlük şartlarına dikkat edin.

Article tipi için JSON-LD script bloğunda headline, image ve publisher alanlarının örnek doldurulması.

Ürün şeması ve arama kartları

Ürün şemasında offers, aggregateRating, review gibi alanlar kullanıcıya doğrudan fiyat ve güven sinyali gösterir; fakat sahte yıldız veya sayfada görünmeyen indirim bilgisi gibi tutarsızlıklar manuel işlem veya zengin sonuçtan düşme ile sonuçlanabilir. Aşağıdaki görseller, ürün işaretlemesinin SERP’teki yansıması ile JSON-LD tarafındaki nesne yapısını üst üste gösterir.

Google arama sonuçlarında ürün zengin sonucu; fiyat ve stok bilgisinin kartta görünmesi.

Product tipi için JSON-LD içinde offers ve görsel alanlarının tanımlanması örneği.

Ürün detay kartlarının mobil arama sonuçlarında çoklu alanla gösterimi.

Yerel işletme ve etkinlik

Fiziksel konum veya hizmet bölgesi olan markalar için LocalBusiness (veya alt türleri) adres, telefon, çalışma saatleri ve koordinatları standartlaştırır. Etkinlik sayfalarında Event şeması başlangıç-bitiş zamanı, bilet URL’si ve durum alanlarıyla doğrulanabilirlik sağlar. Her iki durumda da canlı sayfadaki kullanıcıya gösterilen bilgi ile şema içindeki alanların birebir örtüşmesi gerekir.

Yerel işletme bilgi panelinde adres ve yorumların görünümü örneği.

LocalBusiness için JSON-LD içinde adres ve geo koordinatlarının tanımlanması.

Etkinlik zengin sonucunda tarih ve konum bilgisinin gösterimi.

Event tipi için JSON-LD içinde startDate ve location nesnelerinin yapılandırılması.

İçerik yönetim sisteminde şema ayarları

WordPress tabanlı sitelerde şema genellikle SEO eklentilerinin grafik arayüzüyle veya tema ayarlarıyla yönetilir. Kurulum sihirbazında Organization / Person seçimi, sosyal profil URL’leri ve varsayılan makale şablonu gibi alanlar doldurulduğunda, tekrarlayan JSON-LD üretimi otomatikleşir. Yine de şablonun ürettiği çıktıyı sayfa kaynağında kontrol etmek gerekir: çift Article, eksik görsel veya yanlış @id zinciri sık görülen hatalardandır.

WordPress SEO eklentisi kurulum ekranında Organization ve Person şema türlerinin seçimi.

SEO eklentisi ayarlarında içerik türü başına şema şablonlarının yapılandırılması.

Eklenti çıktısına güvenmeyin

Otomatik üretilen JSON-LD bazen kategori veya taksonomi gürültüsü taşır. Yayın öncesi Search Console zengin sonuç raporu ve sayfa kaynağı incelemesiyle çiftleyin; canonical ve Open Graph etiketleriyle çelişen alanlar varsa önce onları hizalayın.

Üretim, test ve izleme

Ham JSON yazmak yerine, geliştiriciler sıkça küçük yardımcı araçlarla nesneyi üretip ardından elle rafine eder. Üretimden sonra Google’ın Zengin Sonuçlar Testi ile tek URL doğrulaması, ardından Search Console’daki Yapılandırılmış veri / zengin sonuç raporları ile toplu izleme yapılır. Üretim ortamında JavaScript ile geç enjekte edilen şema, test aracının gördüğü DOM ile gerçek tarama arasında fark yaratabilir; bu yüzden kritik şemayı mümkünse sunucu tarafında statik olarak basmak daha güvenlidir.

Google Zengin Sonuçlar Testi aracında sayfa URL’si için yapılandırılmış veri doğrulama ekranı.

Search Console yapılandırılmış veri raporunda geçerli öğe sayısı ve uyarıların özeti.

Teknik denetimde şema sorunlarını yakalamak

Büyük sitelerde şema hataları tek tek URL incelemesiyle yakalanamaz. Site taraması yapan araçlar, eksik zorunlu alan, geçersiz enum değeri veya çakışan çoklu Article gibi sorunları toplu listeler. Aşağıdaki ekran görüntüsü, denetim arayüzünde şema doğrulama uyarılarının önceliklendirilmiş listesi örneğidir — hangi şablonun düzeltileceğini sprint planına taşımak için kullanılır.

Teknik site denetimi arayüzünde şema doğrulama uyarıları ve kritik öncelik sıralaması.

Etik sınır: bilgi paneli ve gerçek dışı iddialar

Şema, arama motoruna iddia iletir; doğruluk sorumluluğu yayıncıdadır. Gerçekte var olmayan ödül, sahte kuruluş veya uydurma ürün özelliği işaretlemek, kısa vadede dikkat çekse de politika ihlali ve marka itibarı kaybı riskini taşır. Aşağıdaki deneysel örnek, uç bir senaryoda şemanın görünür sonuçlara nasıl sızdırılabileceğini gösterir — pratikte kesinlikle örnek alınmaması gereken bir uyarıdır.

Şema manipülasyonu riskine ilişkin deneysel örnek: gerçek dışı ödül alanı ve sohbet arayüzünde yanlış bilgi görünümü.

Politika kırmızı çizgisi

Otomatik üretilmiş içerikle doldurulmuş şema, kullanıcıya gösterilmeyen indirim veya yanıltıcı yıldız puanı gibi alanlar içeriyorsa hesap düzeyinde yaptırımla sonuçlanabilir. İç hukuk ve editoryal QA süreci, şema alanlarını da kapsamalıdır.

Şema, sıralama ve yapay zekâ görünürlüğü hakkında gerçekçi beklenti

Zengin sonuç elde etmek, organik sıralamada garanti yükseliş anlamına gelmez. Yapılandırılmış veri, zengin snippet uygunluğu ve bilgi grafiği sinyalleri için güçlü bir katkıdır; ancak sayfa kalitesi, bağlantı profili, intent uyumu ve teknik sağlık olmadan tek başına “sıçrama” yaratması beklenmemelidir. Büyük ölçekli gözlemsel çalışmalarda bile şema eklemenin yapay zekâ alıntıları üzerindeki nedensel etkisinin sınırlı kaldığı durumlar raporlanmıştır — ayrıntılı çerçeve için JSON-LD ve alıntı etkisi özeti okunabilir.

Operasyon kontrol listesi

Birincil şema türünü sayfa niyetiyle eşleştirdiniz mi?
JSON-LD’deki görsel ve fiyatlar canlı HTML ile aynı mı?
Zengin Sonuçlar Testi ve Search Console uyarıları sıfırlandı mı?
Çoklu Article / Product çakışması var mı?
Kritik şema sunucu yanıtında statik mi (JS’e bağımlı değil)?

Sonuç ve bir sonraki adım

Şema işaretlemesi, arama motorlarına içeriğinizi güvenilir ve tekrar kullanılabilir bir paket halinde sunmanın yoludur. Doğru tür seçimi, tutarlı alan doldurma, test ve izleme disiplini bir araya geldiğinde SERP’te okunabilirlik artar; yanlış beklenti veya politikaya aykırı doldurma ise ters teper. Bir ürün veya yayın hattında şema stratejisini netleştirdikten sonra, sayfa bazlı şablonları kod incelemesiyle sabitlemek ve çeyrekte bir örnekleme denetimi yapmak sürdürülebilirliği sağlar.

Teknik SEO · 12 Mayıs 2026 · ~14 dk okuma